Naar aanleiding van de 7de verjaardag van de inval in Irak
 

''Het westerse project voor Irak is mislukt"

Interview Hana Al Bayaty

24 maart 2010 (MO) - Hana Al-Bayaty is een Iraaks-Franse documentairemaakster. Ze werkte ook als journaliste voor het Egyptische weekblad Al-Ahram. Ze heeft gedurende jaren in Brussel gewoond en hielp daar mee het BRussells Tribunal rond de invasie in Irak opzetten. Op dit moment woont ze in Caďro. MO* sprak met haar op de zevende verjaardag van de inval in Irak, naar aanleiding van het verschijnen van het boek "Cultural Cleansing in Iraq - Why museums were looted, libraries burned and academics murdered."

Het boek stelt dat de oorlog tegen Irak de bedoeling had om het land op te breken.

Hana Al Bayaty: Ik denk dat het opzet om Irak te breken al teruggaat naar 1990 en de sancties tegen mijn land. Die sancties waren bedoeld om het land stuk te maken, maar aangezien dat niet meteen lukte,  hebben ze beslist het land te bezetten. Maar het is geen proces dat in 2003 begonnen is. De preferentiële behandeling van het [Koerdische] noorden in de jaren negentig was al een poging tot scheiding van het land. De bezetting had puur de bedoeling de staatsinstellingen uit elkaar te halen. Het was de bedoeling om de staat te vernietigen. De bezetting heeft daarvoor het sektarisme geďntroduceerd. De Irakezen zelf identificeerden zichzelf niet als sjiieten of soennieten, maar eerder als nationalisten, communisten of eventueel islamisten. Zelfs de Baath-partij van Saddam Hoessein was niet sektarisch –we kunnen het over allerlei zaken hebben die fout waren aan het Baath-regime, maar sektarisme hoort daar niet bij. We stelden bijvoorbeeld vast dat 58 procent van de Baath partij bestond uit sjiieten.

Voor de invasie was Irak een bondgenoot van het Westen. Waarom dan de invasie?

Hana Al Bayaty: Er zijn meerdere redenen. Het idee om Irak en al de Arabische landen te onderwerpen, kwam er omdat deze landen dan geen bedreiging meer zouden vormen voor Israël. Irak was zeer rijk en het is altijd al een kruispunt geweest tussen Europa en China of tussen Turkije en de Golf of tussen Iran en Egypte. En als je die communicatie, die al heel lang plaats vindt in Irak, beheerst, heb je een grote invloed op de hele wereldmarkt. En Amerika wou deze macht hebben. Dus het was logisch om bij Irak te beginnen. Het tweede punt is dat Irak een welvarend land was. Het had toen misschien de meeste kans om democratisch te worden.

Van die mogelijkheid was onder Saddam Hoessein toch niet veel te merken?

Hana Al Bayaty: Er was een hele grote middenklasse die zeer goed opgeleid was. De regering nationaliseerde de olie, ze investeerde in onderwijs en gezondheid, en had een sterk leger,.. Ze hadden alles om een leidende kracht te zijn in de Arabische wereld. Er zou sowieso een overgang zijn geweest. We kwamen uit de Koude Oorlog en bepaalde leiders namen enkele democratische principes over. De rol van vrouwen was bijvoorbeeld verbeterd en ze waren het meest vrij in de regio. Dé misdaad van Irak was de nationalisering van de olie. En dat is waarom het Westen Irak kapot gemaakt heeft. Het heeft niets te maken met Sadam Hoessein.

Toen Saddam aan de macht kwam was er veel sympathie voor de Baath partij, vooral omdat de communistische partij in Irak toen luisterde naar de Sovjet-Unie en daarom Israël erkende. De mensen voelden dat aan als verraad. Het is dus de fout van de linkse partijen, het had er niets mee te maken of je pro-Amerika was of niet.

Saddam heeft zelf wel deel aan  de achteruitgang van Irak?

Hana Al Bayaty: Het begon met de zuiveringen die Saddam doorvoerde in de eigen partij. En uiteraard is er Koeweit. Onlangs erkende het orthodoxe deel van de Baath-partij dat de inval in Koeweit een vergissing geweest was. Over de oorlog tegen Iran (1980-1988) zijn de meningen nog verdeeld. Iran en Irak zijn voortdurend in een conflict geweest in de geschiedenis. Er was namelijk een probleem met het expansionistische karakter van de Islamitische Revolutie in Iran, die de soevereiniteit van staten niet erkende. Dat was een heel destabiliserende factor in een land met zoveel sjiitische bewoners als Irak. Maar Irak is zo seculair dat de Irakese sjiieten acht jaar lang vochten tegen Iran. Ook tijdens de verkiezingen van de voorbije jaren tonen de Irakezen dat ze heel seculier zijn.

Maar er waren wel degelijk tegenstellingen tussen Koerden en Arabieren, de inwoners van Zuid-Irak en de machtselites rond Saddam Hoessein…

Hana Al Bayaty: In het noorden van Irak trainden de westerse machten in de jaren negentig milities die ze wilden inzetten bij de invasie in Zuid-Irak. Men hoopte op een pro-Westerse volksopstand, maar hielden geen rekening met de lange geschiedenis van nationale disputen die de uiteindelijke eenheid niet bedreigt. Je kan Irak niet vergelijken met Joegoslavië dat altijd al een federale staat was, terwijl Irak van oudsher een unitaire staat is. Misschien is er wel behoefte aan meer lokale democratie of decentralisatie.

Irak bestaat uit verschillende beschavingen, het is een heel oude maatschappij met vele legen en veel diversiteit. De milities die het geweld geďnstalleerd hebben na de bezetting willen precies alles stuk wat de Irakezen bijeen brengt. Ze vernietigen al de symbolen, en doden de hoogopgeleide mensen. De Amerikanen hebben het nationale leger ontbonden en wilden een nieuw leger opbouwen op basis van de milities -ook geloven die niet in een ééngemaakt Irak. Zij geloven in confederalisme of een soort autonomie, maar er is niemand die het idee van Irak kan vertegenwoordigen.

De opdeling van Irak is er in elk geval niet gekomen. Missie mislukt voor de Verenigde Staten?

Hana Al Bayaty: Ik denk niet dat ze in elk geval nooit zo veel tegenstand verwacht hadden. Het antwoord daarop was dan ook extreem gewelddadig, met als voorlopig eindresultaat twee miljoen doden en vijf miljoen vluchtelingen. Als het doel was om de olie opnieuw te privatiseren, dan is dat mislukt. Als het doel was van Irak een zwakke federatie te maken, dan is dat ook mislukt. De westerse media denken dat de toestand in Irak nu gestabiliseerd is, maar dat klopt niet. De strategische overweging om de strijd tegen de bezetting en de huidige regering op een laag pitje te zetten, had alleen te maken met de timing van de Amerikaanse verkiezingen: tijdens de laatste maanden van Bush en de eerste maanden van Obama had het geen zin om stijders op te offeren, aangezien het toch niet tot een beleidsverandering kon leiden.

Is het verzet Irakees? Hoe sterk is het buitenlandse element in het geheel?

Hana Al Bayaty: Het “buitenlandse element” is belachelijk. Zelfs het Amerikaanse leger zegt dat het maar over twee procent van de strijders gaat. In Afghanistan is dat hetzelfde. De internationale solidariteit heeft spijtig genoeg weinig rol gespeeld in de weerstand.

Twintig jaar na de eerste Golfoorlog en zeven jaar na de inval van de Amerikaans-Britse troepen moet er toch weer toekomst gemaakt worden. Hoe ziet die eruit?

Hana Al Bayaty: We kunnen maar vooruit als de bezetting helemaal stopt en alle buitenlandse troepen vertrekken. En als de huidige regering vervangen wordt door een overgangsregering die eerlijke en vrije verkiezingen voorbereidt. De basis van die overgangsregering moet gevormd worden door het huidige verzet, al is er ruimte voor andere nationalisten. Het verzet heeft bij de recente verkiezingen bijvoorbeeld steun gegeven aan de coalitie rond Ayad Allawi. Dat toont alvast dat niet alles en iedereen uit de harde kern van het verzet moet komen.

Daarnaast hebben we dringend nood aan goede en stabiele relaties met de buurlanden, want vandaag dreigen de bemoeienissen van de buurlanden Irak in een echte burgeroorlog te storten. Zowel Iran, Turkije als Saoedi-Arabië spelen met vuur. En dat hebben we in Irak echt niet meer nodig.

 

http://www.mo.be/index.php?id=63&tx_uwnews_pi2%5bart_id%5d=27904&cHash=a70306eb01
 

De vernietiging van Irak

Lieven De Cauter

Over de gerichte moorden op academici

18 maart 2010 (OPINIE) - Terwijl de verjaardag van de oorlog in Irak nadert, moet ik denken aan wat ik zeven jaar geleden schreef. Dat deze illegale invasie niets te maken had met de oorlog tegen de terreur maar lang op voorhand was gepland en niet uit was op democratie maar op de vernietiging van Irak. Dat werd toen hier en daar openlijk weggehoond. Men vond mij wel sympathiek of aandoenlijk in mijn woede maar niet on the level als het om wereldpolitiek ging.

Ter voorbereiding van een avond naar aanleiding van die zevende verjaardag op 20 maart, lees ik een boek: Cultural Cleansing in Iraq. Why museums were looted, libraries burned and academics murdered.  De basisstelling luidt, geloof het of niet, dat het doel van de oorlog van het begin af aan de vernietiging was van de Irakese staat. Maar er is meer: de culturele zuivering van Irak, het laten plunderen van musea, het platbranden van bibliotheken en het vermoorden van academici paste volgens de auteurs in deze oorlogsstrategie. State ending, staatsdestructie - het zal ongetwijfeld een concept worden dat ingeburgerd zal raken, naast genocide en zijn afgeleiden zoals urbicide (stadsvernietiging), sociocide (vernietiging van het sociale weefsel), mnemocide (vernietiging van het collectieve geheugen). Men mag het hopen. Want deze begrippen en hun verwevenheid zijn, helaas, niet alleen bruikbaar in Irak.

Over de plundering van de musea werd uitgebreid bericht, zij het zonder de verantwoordelijkheid bij de bezetter te leggen, zoals het internationaal oorlogsrecht bepaalt. En zonder het te zien als een strategie van ‘mnenocide’. Over de honderden academici die het slachtoffer zijn geworden van gerichte moorden (de zogenaamde targeted assassinations) is het al die jaren stil gebleven. Nochtans. In de eerste drie maanden van de bezetting waren er al 250 academici omgebracht. Het BRussells Tribunal heeft intussen een lijst van 437 slachtoffers, een lijst die wereldwijd als referentie fungeert. Omdat intussen ook de professoren die deze moorden en verdwijningen documenteerden zijn vermoord of gevlucht, is het steeds moeilijker geworden om deze lijst up to date te houden. Maar tegen juni 2006 waren er volgens de Christian Science Monitor al 2500 academici vermoord, ontvoerd of het land uitgejaagd. Niemand weet hoeveel er tot op vandaag de dag zijn vermoord. Wel weten we dat duizenden zijn bedreigd - vaak via brieven met kogels - en gevlucht. Naast de academici zijn ook media-professionelen, dokters, ingenieurs en geestelijke leiders doelwit geweest van intimidaties, ontvoeringen en gerichte moorden. Belangrijk is dat het, in het geval van academici, niet gaat om sektarische moorden, want statistieken wijzen uit dat er geen lijn zit in de moorden. Wel zijn vooral professoren in leidende functies geviseerd, en niet alleen Baathisten.

Deze moorden zijn nooit onderzocht, de schuldigen nooit gevonden, laat staan vervolgd. Hoe zou dat komen? Misschien omdat zowel de bezetter als de nieuwe machtshebbers het niet belangrijk vonden. Of misschien omdat de inzet van doodseskaders, zoals weleer in El Salvador, deel is van de strategie. Dat is wat het boek betoogt: het vermoorden van academici was en is deel van de “Salvador Option”.

Conclusie van de auteurs? Het doel was de intellectuele klasse, die toch de basis zou moeten vormen voor de nieuwe democratische staat, te liquideren. Zo sinister is het. Zo sinister dat men het moeilijk kan geloven. En toch is het waar: het uitschakelen van academici en andere beroepsgroepen uit de middenklasse stond in functie van het eerste en hoogste oorlogsdoel: de destructie van de Irakese staat. “State-ending” in plaats van “Nation building”. Volgens de inleiders van het boek was dit oorlogsdoel een beslissing waarbij drie partijen elkaar gevonden hebben: de neoconservatieven die door de shock and awe van Irak een showcase wilden maken, met idealiter permanente basissen in een geostrategie van militaire dominantie als project voor een ‘Nieuwe Amerika eeuw’, de Israëlische staat die af wou van een machtige staat in zijn achtertuin en de olie-industrie die de hand wou leggen op een van de belangrijkste olievoorraden ter wereld.  Ook dat heb ik zeven jaar geleden geschreven. Wat ik daarover allemaal naar mijn hoofd gekregen heb. Nu staat het zwart op wit, met veel voetnoten, goed gedocumenteerd in een boek – ik zou durven zeggen een waarlijk historisch boek - dat uitgegeven is door een uitgeverij met wereldfaam, Pluto Press. Misschien zal de wereld het nu gaan beseffen.

Wereldwijd protest vanuit academische hoek zou mooi zijn. Maar een minuut stilte voor de vermoorde collega’s zal niet volstaan. Want, en dat maakt het pas verpletterend, dit is allemaal nog maar het topje van de ijsberg: de kinderen die zwaar misvormd geboren worden door het gebruik van verarmd uranium en witte fosfor, het gebrek aan drinkbaar water, elektriciteit en medische verzorging, de vernietiging van het schoolsysteem wat een verloren generatie oplevert, de 1.2 miljoen doden en de 5 miljoen vluchtelingen – dat alles samen maakt de oorlog in Irak tot de grootste oorlogsmisdaad en de grootste door mensen gemaakte humanitaire catastrofe van de laatste decennia. En: ze duurt voort. Er is weinig of geen hoop op verbetering, zeker niet na de recente verkiezingen. Voeg daar nog de ontelbare bomexplosies bij en de sektarische desintegratie van het land, de afrekeningen en de etnische zuiveringen onder minderheden (ook daar een heel hoofdstuk over in het boek) - en je hebt een beeld van de hel. En wij, wij kijken allemaal meer en meer de andere kant op. Omdat we Irak na zeven jaar spuugzat zijn.

Ik ben er ook een beetje moe van geworden.  Maar ik van mijn kant heb, het is bitter om het te moeten vaststellen, na zeven jaar gelijk gekregen met mijn toen absurd bevonden these over de vernietiging van Irak. Ook Bush heeft gelijk gekregen met zijn fameuze show op het dek van de USS Lincoln die eerste mei van 2003: “mission accomplished”. Inderdaad: Irak is vernietigd.

Gelukkige verjaardag, meneer de president!  Ja, tu quoque Obama.

Lieven De Cauter, filosoof, voorzitter van het BRussells Tribunal

http://www.mo.be/index.php?id=50&tx_uwnews_pi2[art_id]=27858&cHash=035afc80eb

"Irak is met opzet vernietigd"
 

door Ludo De Brabander

Naar aanleiding van de Iraakse nationale verkiezingen van maart en de aangekondigde terugtrekking van de Amerikaanse troepen, blikken we met een van de drijvende krachten van het BRussells Tribunal terug op de turbulente geschiedenis van het land de jongste decennia.

Dirk Adriaensens geraakte bij Irak betrokken nadat in augustus 1990 een embargo tegen het land werd afgekondigd.

Dat was de aanleiding voor de oprichting van 'SOS Irak' waarvan hij de coördinator zou worden. Er trokken toen verschillende betogingen door Brussel, die tegen de nakende oorlog waren gericht, maar waarbij het gros van de manifestanten het embargo steunde. In 1992 trok hij voor een eerste keer naar Irak op uitnodiging van de Iraakse Vrouwenfederatie. In 1994 schreven ze met een aantal prominente namen, onder wie Raymond van het Groenewoud, hun ervaringen neer in een boek, 'Rendez-vous in Bagdad'. Hij keerde daarna nog vele keren terug naar Irak. Kort na de Amerikaans-Britse invasie ontmoette hij professor Lieven De Cauter, die toen steun zocht voor de oprichting van het 'BRussells Tribunal', dat in 2004 een reeks van hoorzittingen zou organiseren over de oorlogspolitiek van de neoconservatieven in Washington, verenigd in het Project voor een Nieuwe Amerikaanse Eeuw (PNAC). Nadien liet het BRussell Tribunal van zich horen met een opmerkelijke internationale campagne tegen de golf van moorden en verdwijningen van honderden Iraakse academici. Dirk Adriaensens schreef daarover twee bijdragen in een boek met de titel 'Cultural Cleansing in Iraq' (PlutoPress, 2009).

V. Toen in het voorjaar van 2003 de oorlog tegen Irak uitbrak, verhitte dat, net als in 1990, ook de gemoederen binnen de vredesbeweging die verdeeld was over twee platformen.

A. Klopt (zucht), dat had nooit mogen gebeuren. We werden toen gezien als verdedigers van Saddam Hoessein. Het enige wat we wilden doen, was genuanceerd kijken naar de toestand in Irak. Een jaar na de Golfoorlog van 1991 was er amper te merken dat er een oorlog door het land was geraasd. Dat was onwaarschijnlijk,... elektriciteit, olievoorziening,... in zes maand werkte alles weer. Toen was Saddam in grote delen van het land daarom zeer populair, wat voor 1990 helemaal niet het geval was. En natuurlijk waren er heel wat dissidente en kritische stemmen. Terecht ook, Saddam was geen engeltje, dat hoef ik je niet te vertellen. Maar onder de bevolking in de Arabische wereld telde Saddam veel aanhangers omdat hij de enige was die niet wilde plooien voor de Amerikanen. Bij de grootste fans van Saddam Hoessein waren vrouwen, omdat hij ze rechten heeft gegeven. Hij vaardigde wetten uit die het mogelijk maakten dat ze konden studeren, zelfs als de man dat niet wilde. Maar hij is natuurlijk ook met de zeer grove borstel door de critici gegaan.

Abdul Ilah Al Bayati, een Iraakse intellectueel die nu actief is in het BRussells Tribunal, vluchtte in 1971 al het land uit en is sindsdien een banneling. Hij wilde als nationalist een front met de communisten. Daarvoor is hij verschillende keren de gevangenis ingevlogen. Toch kan zelfs hij genuanceerd praten over het Saddam-regime. Hier is dat niet mogelijk. De hele focus op Saddam Hoessein vertroebelde wel de discussie over Irak zelf. Tony Blair gebruikte de figuur van Saddam om in coalitie met de VS, Irak binnen te vallen, hoewel er duidelijk andere motieven speelden. Toen Lieven De Cauter met zijn idee kwam om een Irak-tribunaal op te richten, was dat voor het debat in België een fantastische zaak. Hij is er met zijn initiatief in geslaagd om de verdeeldheid binnen de vredesbeweging weg te werken. Alle ogen waren terug op de oorlogspolitiek tegen Irak gericht, in plaats van op elkaar. Met het tribunaal bouwden we een enorm internationaal netwerk van intellectuelen uit, onder wie veel Irakezen. Toen we campagne voerden rond de moordpartijen en verdwijningen van academici werd dat een overrompelend succes.

In het boek 'Cultural Cleansing in Iraq', waaraan je hebt meegewerkt, wordt gesteld dat de invasie van 2003 gevolgd werd door een systematische campagne om de Iraakse staat te vernietigen.

Irak was een moderne staat met hoogopgeleide mensen die trots zijn op hun geschiedenis en die zelf de controle wilden behouden over de olie en andere grondstoffen. Elk land dat zo'n politiek voert wordt gemakkelijk een mikpunt van grootmachten zoals de VS. Als je een land wil overheersen, zorg dan dat het geheugen en de intellectuele capaciteit uitgewist wordt. D.w.z. dood of drijf de middenklasse in ballingschap, plunder of vernietig culturele en onderwijsinstellingen, ontmantel de economie en ontbind het politieapparaat. Dat is exact wat de Amerikaan Paul Bremer III, als hoofd van de Voorlopige Autoriteit onder de Coalitie (Coalition Provisional Authority) in het eerste jaar van de bezetting, heeft gedaan. Bremer werkte volgens een voorbereid plan dat de hele economische en politieke infrastructuur van Irak moest ontmantelen. Zijn 'orders' zouden een nationalistische, staatsgecentreerde economie omvormen tot een extreem neoliberaal marktmodel met grootschalige privatiseringen, waarbij de Iraakse economie opengesteld werd voor buitenlands, vooral Amerikaans kapitaal. Wat ze niet verwacht hadden, was dat het verzet zich al zo vlug en fel zou tonen. Eind 2003, toen de budgetten moesten gestemd worden voor de oorlog in Afghanistan en Irak, zat daar 3 miljard dollar bij voor de oprichting van milities en het uitvoeren van 'covert operations' (geheime operaties door veiligheidsdiensten, nvdr). Vlak daarna begonnen de slachtpartijen, waarbij telkens de namen vielen van de gevreesde Badr, Wolf, Scorpion en andere brigades. Deze zijn opgericht of bewapend door de CIA en figuren die ervaring hadden opgedaan in landen als El Salvador of Colombia. Ik denk aan James Steele (topadviseur van de gevreesde Iraakse Speciale Politie Commando's, en voordien actief bij de 'Special Forces' in El Salvador tijdens de burgeroorlog nvdr), Steven Casteel (topadviseur op het Iraakse ministerie van Binnenlandse Zaken dat beschuldigd werd een draaischijf te zijn voor doodseskaders, nvdr) of John Negroponte (ambassadeur van Irak in 2004 en 2005, die voordien als ambassadeur in Honduras actief betrokken was bij de organisatie van de Contra's tegen het Sandinistische regime in Nicaragua, nvdr). Met die 3 miljard dollar zijn ze begonnen met doelgerichte moordpartijen, vooral op mensen uit de intellectuele middenklasse. Als je die uitschakelt zijn de 'brains' weg. En wat komt er in de plaats? Amerikaanse aannemers en experts. Zo bleven er maar weinig ingenieurs over om te werken in de olievelden, waardoor men verplicht was die te halen uit Texas en Oklahoma.

Maar met welke doel moest Irak in chaos worden gedompeld en 'onderontwikkeld' worden gemaakt?

In het boek leggen we dit omstandig uit, onder meer op basis van officiële en andere documenten. Een belangrijke doelstelling was Irak zoveel mogelijk onder controle te krijgen, de olie te controleren en westerse multinationals in een positie te plaatsen waarin ze gemakkelijk lucratieve contracten af konden sluiten. De invasie moest ook de Amerikaanse militaire hegemonie bevestigen in dit cruciale olierijke deel van de wereld, met in het hart van de Arabische wereld een grote regionale militaire en politiek-economische basis. Tenslotte, niet onbelangrijk, werd Israël uit de wind gezet door de ontmanteling van een regionale macht die het Palestijnse verzet steunde. Israël, dat trouwens al jarenlang aanwezig is in de Koerdische regio, kan je in dit verhaal zien als een verlengstuk van de Amerikaanse hegemonie.

Als het doel erin bestond om Irak te ontmantelen en het vervolgens te controleren, kan je vandaag toch moeilijk beweren dat dit project helemaal geslaagd is?

Klopt, maar men heeft dan ook geen rekening gehouden met het verzet. Dat neemt niet weg dat deze politiek verder wordt gevolgd en de VS de controle probeert te behouden via een politiek van 'verdeel en heers'. Vergelijk het met Afghanistan waar de strategie nu luidt dat een deel van de Taliban moet opgenomen worden in de Afghaanse regering. In Irak had je eerst de 'de-Baathificatie' (Onder Saddam Hoessein was de Arabisch Nationalistische Baathpartij aan de macht, nvdr) gericht tegen de soennieten. Sjiitische doodseskaders tegen de soennieten opereerden vanuit het ministerie van Binnenlandse Zaken. Vervolgens kwamen de sjiitische Sadristen in opstand. Daarop riepen de Amerikanen de 'Awakening Councils' in de Soenni-driehoek (de Anbar provincie, nvdr) in het leven, waar delen van het soennitisch verzet in werden opgenomen, om als tegenwicht te dienen voor de sjiitische gewapende milities.

Die Amerikaanse verdeelpolitiek heeft trouwens bijna geleid tot de sektarische opdeling van het land, zoals aangeraden werd in het Biden-Gelb plan. Biden is nu de Amerikaanse vice-president.

Dat plan is niet gelukt. Dat bleek ook uit de laatste regionale verkiezingen toen partijen die daar voorstander van waren of een etno-religieus programma hadden, slecht scoorden. Bijvoorbeeld in Kerbala, een belangrijke heilige plaats van de sjiieten, is er een Baathist verkozen als gouverneur met een seculier programma. Het was zelfs zo erg dat premier al-Maliki zijn religieus discours wat moest inslikken. De kandidaten met een nationalistisch programma en seculiere programma's hebben toen grotendeels de verkiezingen gewonnen.

Staat Biden nog altijd achter de opdeling van Irak volgens sektarische lijnen?

Je zou die indruk kunnen krijgen met zijn steun aan het idee de Baathisten uit te sluiten van deelname aan de verkiezingen. Maar de plannen veranderen ook voortdurend. Wat niet wil zeggen dat de Amerikanen aan het improviseren zijn. Washington reageert naargelang de situatie evolueert.

In Nederland en Groot-Brittannië is – in tegenstelling tot de VS - het Irak-beleid aan een parlementair onderzoek onderworpen. De kritiek was niet mals. De analyses en kritieken van de vredesbeweging bleken te kloppen.

Hoewel dat allemaal vrij braaf is verlopen en de kritiek in de rapporten niet tot politieke consequenties heeft geleid. Dat neemt niet weg dat de parlementaire hoorzittingen en rapporten in beide landen een goede zaak zijn geweest. De mensen weten nu meer over de ware toedracht en achterliggende intenties van de oorlog. In de VS houdt Obama zo'n politiek onderzoek tegen. In elk geval, is Irak vandaag uit het gezichtsveld verdwenen. Het enige wat men nog onthoudt is het zogenaamde vertrek van Obama’s troepen en het feit dat ze in Irak nog altijd onder elkaar vechten en er heel wat zelfmoordterroristen opereren.

De nationale verkiezingen van maart 2010 worden voorgesteld als heel belangrijk voor de toekomst van Irak, met een invloed op de terugtrekking van de buitenlandse troepen. Volgens de officiële kalender worden de gevechtstroepen deze zomer al teruggetrokken en tegen 2011 trekken ook de andere Amerikaanse militairen weg. Hoe zie jij dat?

Ja, dat lees je overal, maar een aantal basissen worden volgens mij permanente militaire basissen. De Amerikaanse minister van Defensie zei eind vorig jaar: 'geen permanente militaire basissen tenzij er een nieuw akkoord komt met de Iraakse regering'. De deur voor permanente basissen staat m.a.w. duidelijk nog open. Premier Maliki heeft trouwens gezegd dat de Amerikanen langer zullen moeten blijven om de situatie te stabiliseren. Er blijven sowieso duizenden soldaten achter. De Amerikaanse ambassade in Irak, die nu al de grootste is ter wereld, wordt nog eens verdubbeld in omvang. Dat wil zeggen dat ze helemaal niet van plan zijn om te vertrekken.

Het blijft gissen hoe de VS zullen reageren op de verkiezingen. Veel hangt af van de uitslag. Kijk de oliecontracten zijn alvast binnen, ook al is het misschien niet helemaal gegaan zoals ze het hadden gewild. De Amerikanen veranderen geregeld het geweer van schouder, al naargelang het hen uitkomt. Nu is er stabiliteit nodig. Ze dachten dat Maliki daarvoor kon zorgen. Maar blijkbaar is de bevolking niet zo voor Maliki, toch niet als hij de sektarische kaart blijft trekken. De mensen zijn dat beu, ze zijn het geweld beu. Maliki heeft schrik dat hij niet verkozen zal geraken. Dus is er die lijst gekomen met meer dan 500 mensen – vooral Soennietische Baathisten – die niet mogen deelnemen aan de verkiezingen van maart. Het gaat om een duidelijke politieke zet uit sektarische overwegingen. Bij het sjiďtische Al Sadr blok bv. zijn veel ex-Baathisten aangesloten die echter niet worden geweerd als verkiezingskandidaat. Maliki leidt een regime van terreur en repressie. Je leest dat in de rapporten van diverse mensenrechtenorganisaties. Ik denk aan de 900 gevangen die in de dodencel zitten en wachten op hun executie. Ook met de vrije meningsuiting is het erg gesteld. Je kan je mond niet opendoen of je wordt opgepakt.

Het nieuwe leger en de veiligheidsdiensten zijn allemaal getraind en bewapend door de CIA en aanverwante. Verschillende milities zijn geďntegreerd in de 'Speciale Politie Commando's' en volgens verschillende bronnen zijn zij verantwoordelijk voor het hoge aantal moorden op intellectuelen, die nog steeds onverminderd voortduren. Maar de Amerikanen zijn niet de enigen die het spel bepalen. De Irakezen zeggen zelf dat Iran regeert. Ik zou graag weten in hoeverre Teheran invloed uitoefent op de Iraakse regering op vlak van het opleggen van een maatschappijmodel, bij het doorgeven van de lijsten van mensen die moeten vermoord worden, etc. De Iraanse minister van Binnenlandse zaken heeft zelf gezegd dat zonder hun hulp de VS Irak niet zullen kunnen pacificeren. Hetzelfde geldt voor Afghanistan. Ahmadinejad heeft trouwens publiek verklaard dat hij niet zal tolereren dat er terug Baathisten aan de macht komen. Dat is een duidelijke inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van Irak.

De VS en Iran zijn elkaars grote tegenstanders. Maar in Irak ontmoeten beide vijanden elkaar en steunen ze dezelfde partijen. Wat je hoort is dat Iran hun rol in Irak gebruikt als pasmunt voor het afdwingen van een andere VS-politiek tegenover Iran, dat op dit ogenblik onder zware internationale druk gebukt gaat.

De VS hebben verschillende tactieken. Eerst werd samen met de milities een sektarische politiek gevoerd die in de praktijk gericht was tegen de soennieten. Dat was ook de agenda van Iran. Zo werd er ook een selectieve debaathificatie doorgevoerd. Een belangrijk aantal leden van de Baath-partij waren immers sjiieten. Trouwens, veel leiders van de sjiitische milities die ontstonden waren voordien eveneens lid van de Baath-partij. Zij zijn evenwel nooit het voorwerp geworden van een 'debaathificatie'. Dat was anders voor de soennitische leden van Baath. Het maakte de sektarische agenda van de sjiitische politici die gelieerd waren met Iran, maar ook met de VS, nog duidelijker."

De Amerikaanse politiek zit dan toch vol tegenstrijdigheden? Er zijn duidelijke spanningen met Iran, maar in Irak werken ze met dezelfde partijen?

Ja, je kan dat bijvoorbeeld ook vaststellen op economisch vlak. In de winkels in Bagdad vind je bij wijze van spreken alleen nog maar Iraanse producten. Dat betekent dat de VS minstens tolereren dat er invoer is vanuit Iran. Maar Iran heeft andere drijfveren dan de VS. Khomeini, de geestelijke vader van de Iraanse islamitische republiek zei destijds dat er een islamitische corridor moet komen van Teheran tot Mekka. En veel voor Iran heilige plaatsen liggen in Irak, zoals Kerbala en Najaf. Maar voor de VS gaat het over verdeel- en heers. Zoals Kissinger tijdens de Irak-Iran oorlog zei: 'Ik hoop dat ze elkaar vermoorden. Jammer dat ze niet beiden kunnen verliezen'. Ik wil bij dit alles toch benadrukken dat het uiteindelijk vooral 'American design' is. Het zijn de VS die binnengevallen zijn, die leger en politie ontbonden hebben, die de 'debaathificatie' zijn gestart en de moorddadige milities hebben getraind en bewapend. Hoewel je meestal hoort dat de VS geen plannen hadden klaarliggen voor post-Saddam Irak, bestond hun eigenlijk doel erin om tabula rasa te maken in Irak, om Irak te vernielen.

Wat met het verzet in Irak?

De twee echt grote groepen zijn de Baathisten en de 'Association of Muslim Scholars'. Die laatste groep is anti-sektarisch en telt haar aanhang vooral onder de soennieten. Ze zijn ontstaan kort na de invasie in 2003. De lokale gemeenschappen organiseerden zich nadat het nationale leger en de politiediensten ontbonden werden en dat gebeurde vooral rond moskeeën. Niet voor niets hebben de Amerikanen destijds in de strijd om Fallujah ook alle moskeeën geviseerd. Hetgeen ik hoor is dat het verzet in het terreurjaar 2006 als enige in staat bleek de mensen te verdedigen. Hier wordt het altijd voorgesteld alsof het verzet de terroristen zijn. De leiding van een deel van het verzet is vooral in handen van oud-officieren van het Iraakse leger, die dikwijls uit opportunisme lid waren van de Baathpartij.

Hoe denk je dat de situatie kan of moet evolueren?

Ik denk dat alleen een volledige terugtrekking van de buitenlandse troepen, gekoppeld aan herstelbetalingen, Irak vooruit kan helpen. Ik heb het in een artikel allemaal eens vergeleken met de situatie in Joegoslavië tijdens de tweede wereldoorlog, toen de Kroatisch-fascistische Ustaše van Ante Pavelic, na een jarenlange ballingschap, samen met de Duitse bezetter naar Joegoslavië terugkeerde. In de zomer van 1941 begonnen de Ustaše met de bouw van concentratiekampen. Hun moorddadige activiteiten leidden zelfs tot onrust bij de Italiaanse en Duitse bondgenoten. Het plaatselijke Duitse opperbevel rapporteerde over wreedheden en grootschalige slachtpartijen van hun bondgenoten, wat voor een toename zorgde van verzetsactiviteiten. De naam Ante Pavelić, die naar Joegoslavië terugkeerde met de Duitse en Italiaanse tanks, kan gemakkelijk worden vervangen door bijvoorbeeld Chalabi, Allawi of al-Maliki. Ustaše kan worden vervangen door de Speciale Politie Commando’s, de Badr Brigades, het Mehdi-leger, Peshmergas. Duitsers en Italianen kunnen worden vervangen door Amerikanen en Britten. Pavelić en zijn milities vermoordden tussen de 300.000 en 700.000 Serviërs, joden, zigeuners en verzetsstrijders. De Joegoslaven moordden elkaar dus uit! Maar wie was verantwoordelijk? De Duitsers natuurlijk, wie anders? Ze lieten deze misdaden uitvoeren door hun Kroatische sektarische handlangers en verschaften hen het geld, de wapens, de training en macht. De Duitsers 'maakten zich ongerust' over deze Kroatische barbaren, net zoals de VS nu ongerustheid uiten over de misdaden van de regering Maliki, zijn doodseskaders en zijn corruptie. De wreedheden stopten toen de Duitsers en Italianen werden verslagen en het land verlieten. Het wordt tijd dat president Obama een aantal lessen trekt uit de geschiedenis: hij moet onvoorwaardelijk zijn troepen terugtrekken uit Irak en herstelbetalingen doen voor de schade die zijn land het Iraakse volk heeft berokkend. Alleen dan kan een echte democratie worden opgebouwd.

(Uitpers nr. 118, 11de jg., maart 2010)

http://www.uitpers.be/artikel_view.php?id=2636